NOTEBARS — Επτά παραδείγματα

Οι τρεις σελίδες: Οδηγός εφαρμογής  ·  Επτά παραδείγματα  ·  Σημείωμα αξιολόγησης

Επτά πραγματικά παραδείγματα, όπως τα παράγει η εφαρμογή. Σε καθένα φαίνεται η παράγραφος με τις λέξεις που άγγιξε ο μαθητής, η κάρτα μνήμης που προέκυψε, και μια ερώτηση από τις επαναλήψεις. Συνοδεύουν τον Οδηγό Εφαρμογής.

Πώς φαίνεται μια κάρτα στην οθόνη

Τα παρακάτω παραδείγματα είναι πίνακες κειμένου. Επειδή το χρώμα και η διάταξη δεν μεταφέρονται σε κάθε τρόπο ανάγνωσης, περιγράφονται εδώ ρητά — ώστε να μπορεί να τα κρίνει και όποιος διαβάζει μόνο το κείμενο.

Πώς σημειώνονται οι επιλογές του μαθητή. Σε κάθε παράγραφο παρακάτω, οι λέξεις που άγγιξε ο μαθητής εμφανίζονται με χρωματιστό φόντο και μέσα σε [αγκύλες]. Οι αγκύλες δεν υπάρχουν στην εφαρμογή — μπαίνουν εδώ ώστε η επιλογή να φαίνεται και σε όποιον διαβάζει μόνο κείμενο, χωρίς χρώματα.

Η διάταξη

Κάθε παράγραφος του βιβλίου γίνεται μία κάρτα. Η κάρτα είναι ένα ενιαίο χρωματιστό ορθογώνιο με στρογγυλεμένες γωνίες, χωρισμένο σε δύο κάθετες στήλες: αριστερά τα κλειδιά (τα ερεθίσματα ανάκλησης), δεξιά οι σημειώσεις. Κάθε ζευγάρι κλειδί-σημειώσεις είναι μία μπάρα· μια κάρτα έχει συνήθως δύο έως έξι μπάρες, στη σειρά, από πάνω προς τα κάτω.

Το κλειδί στοιχίζεται δεξιά και πάνω μέσα στο κελί του — δηλαδή κολλάει στη σημείωσή του και ευθυγραμμίζεται με την πρώτη της γραμμή, ώστε το μάτι να τα σαρώνει μαζί. Δεν υπάρχει καμία οριζόντια γραμμή μέσα στην κάρτα, ούτε ανάμεσα στις μπάρες ούτε ανάμεσα στις δύο στήλες: τα όρια τα ορίζει μόνο η αλλαγή της απόχρωσης. Έτσι η κάρτα αποτυπώνεται ως ένα σχήμα και όχι ως πίνακας με κουτάκια. Η μοναδική εξαίρεση είναι οι κάρτες σύγκρισης δύο ή τριών εννοιών, όπου μπαίνει πραγματική κάθετη γραμμή, γιατί εκεί ο σκοπός είναι το αντίθετο: να φανούν ως ξεχωριστές έννοιες.

Τα χρώματα

Κάθε κάρτα παίρνει ένα χρώμα, και το χρώμα αλλάζει από παράγραφο σε παράγραφο. Ο σκοπός δεν είναι διακοσμητικός: όταν ο μαθητής κυλάει ένα κεφάλαιο με σαράντα κάρτες, το χρώμα είναι αυτό που του λέει πού τελειώνει η μία και πού αρχίζει η άλλη, χωρίς να διαβάσει λέξη. Ο αυτόματος χρωματισμός φροντίζει να μην πέφτουν ποτέ δύο παρόμοιες αποχρώσεις δίπλα-δίπλα.

Κάθε θέμα έχει δύο τόνους της ίδιας απόχρωσης: πιο βαθύ στη στήλη των κλειδιών, πιο ανοιχτό στη στήλη των σημειώσεων. Αυτό, και μόνο αυτό, χωρίζει τις δύο στήλες. Τα γράμματα είναι σε πολύ σκούρα εκδοχή του ίδιου χρώματος, όχι μαύρα.

Σε γραμμική μορφή: Καφέ — κλειδί #f6d4a8 · σημείωση #fceddb · γράμματα #4E2C0D | Τιρκουάζ — #a0e6d8 · #d7f7ef · #0A4238 | Μοβ — #decafc · #f4eefe · #511F89 | Μέντα — #a9e2aa · #d6f2d7 · #1A4215 | Γαλάζιο — #b9d3f0 · #e0ecf9 · #1F3B61 | Κοραλί — #fccaca · #feeeee · #6B1414

Στις κάρτες με τίτλο ή σύγκριση, τα κελιά του τίτλου και των κλειδιών είναι ένα σκαλί πιο βαθιά από τα υπόλοιπα, και το κείμενό τους γράφεται κεφαλαία και έντονα — ώστε να ξεχωρίζουν όταν πολλές κάρτες είναι κολλημένες μαζί.

Τι αλλάζει στην επανάληψη

Στην επανάληψη η στήλη των σημειώσεων θολώνει πλήρως: το κείμενο γίνεται δυσδιάκριτο σε βαθμό που καμία λέξη δεν διαβάζεται. Δεν καλύπτεται όμως, ούτε αδειάζει ο χώρος της. Ό,τι μένει ορατό είναι το κλειδί, το χρώμα, ο αριθμός των γραμμών κάθε σημείωσης και το μήκος τους — δηλαδή η δομή της απάντησης, όχι το περιεχόμενό της. Ο μαθητής ξέρει ότι ψάχνει δύο πράγματα και όχι ένα. Με ένα πάτημα η μπάρα ξεθολώνει.

Δύο ανεξάρτητα κουμπιά θολώνουν τη μία ή την άλλη στήλη, ή και τις δύο.

Τα εικονίδια

Ο μαθητής μπορεί να προσαρτήσει ένα μικρό σύμβολο από βιβλιοθήκη εικονιδίων σε συγκεκριμένη σημείωση — όχι στην κάρτα. Εμφανίζεται μέσα στη γραμμή, δίπλα στη λέξη, σε μέγεθος κειμένου. Στα παραδείγματα που ακολουθούν θα δεις ένα λεμόνι δίπλα στη βιταμίνη C: λειτουργεί ως οπτικό αγκίστρι, η εικόνα ανακαλείται εύκολα και τραβάει τη φράση μαζί της. Υπάρχουν επίσης τρεις σημάνσεις — καρδιά, αστέρι, κύκλος — που τις βάζει ο μαθητής και φιλτράρουν αργότερα τι εμφανίζεται στην επανάληψη.

Ό,τι περιγράφεται εδώ ως προς την επίδραση στη μνήμη είναι σχεδιαστική υπόθεση, όχι τεκμηριωμένος μηχανισμός. Ο διαχωρισμός γίνεται ρητά στο Σημείωμα αξιολόγησης.

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ — Η λογική των κλειδιών

Επτά πραγματικά παραδείγματα δείχνουν πώς δουλεύει η εφαρμογή στην πράξη. Σε καθένα φαίνεται η παράγραφος με τις λέξεις που άγγιξε ο μαθητής, η κάρτα μνήμης που προέκυψε, και μια ερώτηση από τις επαναλήψεις. Τα τέσσερα πρώτα δείχνουν τη βασική λογική· τα τρία επόμενα, τι γίνεται όταν οι επιλογές του μαθητή δεν στέκουν.

2.1 Μία έννοια, ένα κλειδί

Το πιο συνηθισμένο μοτίβο: το κείμενο ορίζει διαδοχικά τέσσερις έννοιες, ο μαθητής αγγίζει τα ονόματά τους, και κάθε έννοια παίρνει τη δική της μπάρα.

Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ — ΜΕ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΠΟΥ ΑΓΓΙΞΕ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ

Ο [περιοδισμός προπόνησης] οργανώνει το ετήσιο πρόγραμμα σε διαδοχικά χρονικά επίπεδα. Ο [μακρόκυκλος] καλύπτει συνήθως μια ολόκληρη αγωνιστική περίοδο και καθορίζει τους βασικούς στόχους. Ο [μεσόκυκλος] είναι ενότητα αρκετών εβδομάδων που αναπτύσσει μια συγκεκριμένη προπονητική ικανότητα. Ο [μικρόκυκλος] περιλαμβάνει συνήθως μία εβδομάδα και κατανέμει τις καθημερινές προπονητικές μονάδες.

Η ΚΑΡΤΑ ΜΝΗΜΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ

Τι δείχνει η διάταξη. Τίτλος σε πλήρες πλάτος, και από κάτω τρεις μπάρες σε δύο στήλες: κλειδί αριστερά, δύο σύντομες σημειώσεις δεξιά. Η διάταξη δείχνει ιεραρχία — μία γενική έννοια που στεγάζει τρία παράλληλα επίπεδα, με πανομοιότυπη δομή στο καθένα.

Η κάρτα σε κείμενο: ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ | ΜΑΚΡΟΚΥΚΛΟΣ: Διαρκεί μια ολόκληρη αγωνιστική περίοδο. Ορίζει τους βασικούς στόχους. | ΜΕΣΟΚΥΚΛΟΣ: Διαρκεί αρκετές εβδομάδες. Στοχεύει σε μία συγκεκριμένη ικανότητα. | ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΣ: Διαρκεί μία εβδομάδα. Κατανέμει τις καθημερινές μονάδες.

Ένας τίτλος και τρεις μπάρες, μία κάρτα, ένα χρώμα — γιατί προέρχονται από μία παράγραφο.

4 ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΑΡΗΓΑΓΕ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1. Πόσο διαρκεί ο μακρόκυκλος και τι ορίζει;

Μια ολόκληρη ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ· ορίζει τους ΒΑΣΙΚΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ.

υπόδειξη: το μεγαλύτερο από τα τρία επίπεδα

2. Σε τι στοχεύει ο μεσόκυκλος;

Σε μία συγκεκριμένη ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ, μέσα σε αρκετές ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ.

υπόδειξη: ανάμεσα στα άλλα δύο

3. Τι κατανέμει ο μικρόκυκλος;

Τις ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ, μέσα σε μία ΕΒΔΟΜΑΔΑ.

υπόδειξη: το πιο σύντομο επίπεδο

4. Ποια είναι η διαφορά μακρόκυκλου και μεσόκυκλου;

Ο ΜΑΚΡΟΚΥΚΛΟΣ καλύπτει ολόκληρη περίοδο και ορίζει στόχους· ο ΜΕΣΟΚΥΚΛΟΣ διαρκεί εβδομάδες και στοχεύει σε μία ικανότητα.

υπόδειξη: σκέψου πόσο διαρκεί ο καθένας

Στην επανάληψη ο μαθητής βλέπει μία ερώτηση τη φορά, χωρίς την απάντηση. Η υπόδειξη εμφανίζεται μόνο αν τη ζητήσει — και τότε η βαθμολογία μνήμης δεν μπορεί να ξεπεράσει τα τρία αστέρια.

ΤΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ

Λειτουργία. Κάθε επιλεγμένη έννοια γίνεται ξεχωριστό κλειδί, με μία ή δύο σύντομες σημειώσεις από κάτω. Δύο πράγματα αξίζει να προσεχθούν. Πρώτον, η δεύτερη πρόταση περιείχε δύο πληροφορίες («διαρκεί μια περίοδο» και «ορίζει στόχους») και έσπασε σε δύο σημειώσεις αντί για μία μακριά — ο μαθητής ανακαλεί δύο πράγματα, όχι μια πρόταση. Δεύτερον, ο «περιοδισμός προπόνησης» δεν έγινε μπάρα: έγινε ο τίτλος της κάρτας. Είναι το θέμα που τα στεγάζει όλα, όχι ένα ερέθισμα ισότιμο με τα υπόλοιπα — και τα τρία επίπεδα από κάτω το ανακαλούν ούτως ή άλλως.

Συμπεριφορά. Οι σημειώσεις δεν αντιγράφουν το κείμενο, το ξαναγράφουν. Το «είναι ενότητα αρκετών εβδομάδων που αναπτύσσει μια συγκεκριμένη προπονητική ικανότητα» έγινε δύο κοντές, παράλληλες φράσεις. Η παράλληλη δομή ανάμεσα στις τρεις μπάρες («Διαρκεί… / Ορίζει…», «Διαρκεί… / Στοχεύει…») δεν είναι τυχαία: επαναλαμβανόμενα μοτίβα ανακαλούνται ευκολότερα από ανομοιόμορφες προτάσεις. Η ρύθμιση εδώ ήταν περιγραφικές σημειώσεις· με τη ρύθμιση τηλεγραφικές το ίδιο περιεχόμενο θα εμφανιζόταν ακόμα πιο συμπυκνωμένο («Ολόκληρη αγωνιστική περίοδος», «Βασικοί στόχοι»).

Σχεδίαση. Δύο επιλογές φαίνονται εδώ για πρώτη φορά. Πρώτον, δεν υπάρχει καμία διαχωριστική γραμμή — ούτε ανάμεσα σε κλειδί και σημειώσεις, ούτε ανάμεσα στις μπάρες. Μια γραμμή θα έσπαγε την κάρτα σε κομμάτια· ο στόχος είναι να αποτυπώνεται σαν ένα ενιαίο σχήμα, με μια ματιά. Δεύτερον, τα κλειδιά στοιχίζονται δεξιά και πάνω, όχι στο κέντρο. Έτσι σχηματίζεται μια νοητή κάθετη ευθεία ανάμεσα στις δύο στήλες, πάνω στην οποία σαρώνει το μάτι κατεβαίνοντας — και πιάνει ερέθισμα και πληροφορία σχεδόν ταυτόχρονα.

Έλεγχος: ανακαλεί το κλειδί «Μεσόκυκλος» τις σημειώσεις του, ή είναι απλώς μια ετικέτα; Θα λειτουργούσε το ίδιο αν όλες οι πληροφορίες ήταν σε μία μακριά σημείωση;

2.2 Το κλειδί δεν είναι πάντα η λέξη που άγγιξες

Εδώ ο μαθητής αγγίζει κυρίως ιδιότητες — τι παθαίνει η ισορροπία, πόσο ορατός είναι κάποιος. Οι λέξεις αυτές δεν στέκουν ως ερεθίσματα. Η εφαρμογή βρίσκει ποιος τις κατέχει και τις μαζεύει από κάτω του.

Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ — ΜΕ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΠΟΥ ΑΓΓΙΞΕ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ

Οι ευάλωτοι χρήστες του δρόμου περιλαμβάνουν πεζούς, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές, επειδή έχουν [περιορισμένη φυσική προστασία] σε σύγκρουση. Οι πεζοί κινούνται [συχνά κοντά σε διαβάσεις] και χρειάζονται [επαρκή χρόνο] για να περάσουν [με ασφάλεια] το οδόστρωμα. Οι ποδηλάτες μοιράζονται τον δρόμο με τα οχήματα, αλλά η [ισορροπία] τους μπορεί να επηρεαστεί από [λακκούβες] ή [πλευρικό άνεμο]. Οι μοτοσικλετιστές [επιταχύνουν και φρενάρουν γρήγορα], όμως είναι [λιγότερο ορατοί] από ένα αυτοκίνητο στην κυκλοφορία. Οι οδηγοί πρέπει να ελέγχουν [καθρέφτες και τυφλά σημεία] πριν στρίψουν, ανοίξουν πόρτα ή αλλάξουν λωρίδα. Η [προσεκτική οδήγηση] προστατεύει όλους τους χρήστες του δρόμου και [μειώνει τον κίνδυνο σοβαρού τραυματισμού].

Η ΚΑΡΤΑ ΜΝΗΜΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ

Τι δείχνει η διάταξη. Έξι μπάρες χωρίς τίτλο, σε δύο στήλες. Η πρώτη ορίζει τη γενική κατηγορία και οι επόμενες τέσσερις είναι τα μέλη της· η τελευταία έχει δύο σημειώσεις όπου η δεύτερη μπαίνει με εσοχή και βέλος, δείχνοντας αιτία και συνέπεια αντί για δύο ισότιμες πληροφορίες.

Η κάρτα σε κείμενο: ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΧΡΗΣΤΕΣ ΔΡΟΜΟΥ: Περιορισμένη φυσική προστασία σε σύγκρουση | ΠΕΖΟΙ:· Συχνά κοντά σε διαβάσεις· Επαρκής χρόνος για ασφαλή διάβαση | ΠΟΔΗΛΑΤΕΣ: Ισορροπία επηρεάζεται από λακκούβες ή πλευρικό άνεμο | ΜΟΤΟΣΙΚΛΕΤΙΣΤΕΣ:· Επιταχύνουν και φρενάρουν γρήγορα· Λιγότερο ορατοί από αυτοκίνητο | ΟΔΗΓΟΙ: Ελέγχουν καθρέφτες και τυφλά σημεία | ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΗ ΟΔΗΓΗΣΗ:· Προστατεύει όλους τους χρήστες → Μειώνει κίνδυνο σοβαρού τραυματισμού

Άλλη παράγραφος, άλλο χρώμα. Η τελευταία μπάρα έχει σημείωση-συνέπεια, με εσοχή και δείκτη αντί για bullet.

5 ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΑΡΗΓΑΓΕ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1. Τι χαρακτηρίζει τους ευάλωτους χρήστες του δρόμου;
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ σε σύγκρουση.
υπόδειξη: τι τους λείπει σε σχέση με ένα αυτοκίνητο

2. Τι χρειάζονται οι πεζοί για να περάσουν με ασφάλεια;
ΕΠΑΡΚΗ ΧΡΟΝΟ. Κινούνται συχνά κοντά σε ΔΙΑΒΑΣΕΙΣ.
υπόδειξη: δεν είναι χώρος, είναι κάτι άλλο

3. Τι μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία ενός ποδηλάτη;
ΛΑΚΚΟΥΒΕΣ ή ΠΛΕΥΡΙΚΟΣ ΑΝΕΜΟΣ.
υπόδειξη: κάτι στο οδόστρωμα και κάτι στον καιρό

4. Τι ισχύει για τους μοτοσικλετιστές;
ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΥΝ και ΦΡΕΝΑΡΟΥΝ γρήγορα. Είναι ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΟΡΑΤΟΙ από αυτοκίνητο.
υπόδειξη: μία σημείωση για την κίνηση, μία για την ορατότητα

5. Τι ελέγχουν οι οδηγοί πριν στρίψουν ή ανοίξουν πόρτα;
ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ και ΤΥΦΛΑ ΣΗΜΕΙΑ.
υπόδειξη: δύο πράγματα, το ένα δεν φαίνεται

Στην επανάληψη ο μαθητής βλέπει μία ερώτηση τη φορά, χωρίς την απάντηση. Η υπόδειξη εμφανίζεται μόνο αν τη ζητήσει — και τότε η βαθμολογία μνήμης δεν μπορεί να ξεπεράσει τα τρία αστέρια.

ΤΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ

Λειτουργία. Τα κλειδιά «Πεζοί», «Ποδηλάτες», «Μοτοσικλετιστές», «Οδηγοί» δεν είναι λέξεις που άγγιξε ο μαθητής. Ο μαθητής άγγιξε «ισορροπία», «λακκούβες», «πλευρικό άνεμο» — ιδιότητες. Η εφαρμογή αναγνώρισε ότι αυτές ανήκουν στους ποδηλάτες και έφτιαξε ερέθισμα την οντότητα, όχι την ιδιότητα. Το κριτήριο είναι πάντα το ίδιο: τι ανακαλεί τι. Το «Ποδηλάτες» φέρνει στο μυαλό την ισορροπία· η «Ισορροπία» δεν φέρνει τους ποδηλάτες.

Συμπεριφορά. Η ρύθμιση εδώ ήταν τηλεγραφικές σημειώσεις — σύγκρινε με το προηγούμενο παράδειγμα: καμία σημείωση δεν είναι πλήρης πρόταση. Η τελευταία μπάρα χρησιμοποιεί διαφορετικό τύπο, γιατί η γνώση έχει διαφορετικό σχήμα: δεν είναι δύο ισότιμες πληροφορίες, αλλά μια πράξη και η συνέπειά της. Ο τύπος ακολουθεί τη δομή της γνώσης, όχι το αντίστροφο.

Σχεδίαση. Η κάρτα έχει διαφορετικό χρώμα από την προηγούμενη, επειδή προέρχεται από άλλη παράγραφο — το χρώμα είναι ιδιότητα της παραγράφου και δένει οπτικά ό,τι γεννήθηκε μαζί. Στη σημείωση-συνέπεια, η μικρή εσοχή και ο δείκτης ▶ αντί για bullet λένε κάτι με μια ματιά: αυτή η γραμμή δεν είναι ισότιμη με την από πάνω, απορρέει από αυτήν.

Έλεγχος: αν το κλειδί ήταν «Ισορροπία» αντί για «Ποδηλάτες», θα ανακαλούσε ο μαθητής τις σημειώσεις του; Η ιδιότητα βρήκε τον σωστό ιδιοκτήτη της;

2.3 Δύο έννοιες σε αντιπαράθεση

Όταν το κείμενο αντιπαραβάλλει δύο έννοιες με παράλληλη δομή — ίδια ερώτηση, διαφορετική απάντηση για την καθεμία — η κάθετη μορφή δεν βοηθάει. Η διαφορά φαίνεται μόνο αν μπουν δίπλα-δίπλα.

Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ — ΜΕ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΠΟΥ ΑΓΓΙΞΕ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ

Τα οξέα και οι βάσεις είναι δύο κατηγορίες χημικών ουσιών με [αντίθετες ιδιότητες]. Τα οξέα [απελευθερώνουν ιόντα υδρογόνου] όταν διαλύονται [στο νερό]. Οι βάσεις [απελευθερώνουν ιόντα υδροξειδίου] όταν διαλύονται [στο νερό].

Η ΚΑΡΤΑ ΜΝΗΜΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ

Τι δείχνει η διάταξη. Τίτλος, και από κάτω δύο αντικριστές στήλες με κάθετη γραμμή ανάμεσά τους. Η διάταξη είναι σύγκριση: τα δύο κλειδιά στην ίδια γραμμή, οι δύο σημειώσεις στην ίδια γραμμή, ώστε η μόνη λέξη που διαφέρει να πέφτει στην ίδια θέση αριστερά και δεξιά.

Η κάρτα σε κείμενο: ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ | Οξέα: ΒΑΣΕΙΣ | Απελευθερώνουν ιόντα υδρογόνου στο νερό: Απελευθερώνουν ιόντα υδροξειδίου στο νερό

Δύο κλειδιά δίπλα-δίπλα. Η μόνη λέξη που αλλάζει ξεχωρίζει αμέσως.

3 ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΑΡΗΓΑΓΕ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1. Τι απελευθερώνουν τα οξέα στο νερό;

Ιόντα ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ.

υπόδειξη: το πιο ελαφρύ στοιχείο

2. Τι απελευθερώνουν οι βάσεις στο νερό;

Ιόντα ΥΔΡΟΞΕΙΔΙΟΥ.

υπόδειξη: περιέχει και οξυγόνο

3. Ποια είναι η βασική διαφορά οξέων και βάσεων στο νερό;

Τα ΟΞΕΑ απελευθερώνουν ιόντα υδρογόνου, οι ΒΑΣΕΙΣ ιόντα υδροξειδίου.

υπόδειξη: δύο διαφορετικά ιόντα

Στην επανάληψη ο μαθητής βλέπει μία ερώτηση τη φορά, χωρίς την απάντηση. Η υπόδειξη εμφανίζεται μόνο αν τη ζητήσει — και τότε η βαθμολογία μνήμης δεν μπορεί να ξεπεράσει τα τρία αστέρια.

ΤΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ

Λειτουργία. Το κείμενο περιγράφει δύο έννοιες με ακριβώς την ίδια δομή: «απελευθερώνουν Χ όταν διαλύονται στο νερό». Η εφαρμογή δεν φτιάχνει δύο ξεχωριστές μπάρες τη μία κάτω από την άλλη — τις τοποθετεί σε δύο στήλες, ώστε το μάτι να συγκρίνει οριζόντια. Το μόνο που διαφέρει, «υδρογόνου» έναντι «υδροξειδίου», βρίσκεται στην ίδια θέση αριστερά και δεξιά και ξεχωρίζει αμέσως.

Συμπεριφορά. Οι «αντίθετες ιδιότητες» αφορούν και τις δύο έννοιες, οπότε δεν επαναλήφθηκαν σε κάθε στήλη: έγιναν τίτλος της κάρτας. Ό,τι είναι κοινό ανεβαίνει, ό,τι διαφέρει μένει κάτω για σύγκριση. Και τα δύο κλειδιά προέρχονται από το κείμενο, όχι από τις λέξεις που άγγιξε ο μαθητής — ο μαθητής άγγιξε τι κάνουν τα οξέα και οι βάσεις, όχι τα ονόματά τους.

Σχεδίαση. Ό,τι μπαίνει σε σκούρο κελί γράφεται κεφαλαία και έντονα — τίτλοι και κλειδιά συγκρίσεων. Τα σκούρα κελιά είναι ένα σκαλί πιο βαθιά από τα κλειδιά μιας απλής μπάρας, ώστε να ξεχωρίζουν όταν πολλές κάρτες είναι κολλημένες μαζί. Και εδώ γίνεται η μοναδική εξαίρεση στον κανόνα «καμία γραμμή»: ανάμεσα στις δύο στήλες υπάρχει πραγματική κάθετη γραμμή, γιατί εδώ ο σκοπός είναι το αντίθετο από αλλού — θέλουμε να φανούν ως δύο ξεχωριστές έννοιες. Οριζόντια, ανάμεσα σε κλειδιά και σημειώσεις, καμία γραμμή: μόνο η αλλαγή του χρώματος.

Έλεγχος: έχουν οι δύο στήλες πραγματικά παράλληλη δομή, ή στριμώχτηκαν σε σύγκριση δύο άσχετα πράγματα; Θα λειτουργούσε καλύτερα ως δύο ξεχωριστές μπάρες;

2.4 Τρεις κατηγορίες, μία κάρτα

Μερικές φορές το ίδιο το κείμενο δηλώνει ρητά μια τριάδα και μετά την αναπτύσσει συμμετρικά. Τότε ολόκληρη η παράγραφος συμπυκνώνεται σε μία κάρτα με τρία ερεθίσματα. Το παράδειγμα δείχνει και μια ρύθμιση που δεν έχουμε δει ακόμα: κεφαλαία και στα κλειδιά και στις σημειώσεις.

Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ — ΜΕ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΠΟΥ ΑΓΓΙΞΕ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ

Σε τροχαίο ατύχημα, οι πρώτες ενέργειες οργανώνονται σε τρεις κατηγορίες: [ασφάλεια σκηνής], [κλήση βοήθειας] και [φροντίδα τραυματία]. Η [ασφάλεια σκηνής] περιλαμβάνει την προστασία των παρευρισκομένων από τη διερχόμενη κυκλοφορία και την αποφυγή κινδύνων, όπως φωτιά ή διαρροή καυσίμων. Η [κλήση βοήθειας] γίνεται στο [112], με σαφή αναφορά της τοποθεσίας, του αριθμού των τραυματιών και των βασικών κινδύνων. Η [φροντίδα τραυματία] περιλαμβάνει έλεγχο ανταπόκρισης και αναπνοής, χωρίς μετακίνηση του ατόμου εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.

Η ΚΑΡΤΑ ΜΝΗΜΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ

Τι δείχνει η διάταξη. Τίτλος, και από κάτω τρεις στήλες με κάθετες γραμμές. Η διάταξη δείχνει τριάδα παράλληλων κατηγοριών — τρία ισότιμα ερεθίσματα στη σειρά, το καθένα με τη σημείωσή του από κάτω, όπως ακριβώς τα απαριθμεί το κείμενο.

Η κάρτα σε κείμενο: ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΕ ΤΡΟΧΑΙΟ | Ασφάλεια σκηνής: Κλήση βοήθειας· ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΡΑΥΜΑΤΙΑ | Προστασία από κυκλοφορία, αποφυγή κινδύνων: Στο 112: τοποθεσία, τραυματίες, κίνδυνοι· Έλεγχος χωρίς μετακίνηση

Τέσσερις προτάσεις κειμένου γίνονται μία κάρτα με τρία ερεθίσματα. Εδώ κεφαλαία και στις σημειώσεις.

4 ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΑΡΗΓΑΓΕ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ

1. Ποιες είναι οι τρεις πρώτες ενέργειες σε τροχαίο;

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΚΗΝΗΣ, ΚΛΗΣΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ, ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΡΑΥΜΑΤΙΑ.

υπόδειξη: με αυτή τη σειρά

2. Τι περιλαμβάνει η ασφάλεια σκηνής;

Προστασία από την ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ και αποφυγή ΚΙΝΔΥΝΩΝ.

υπόδειξη: δύο πράγματα, το ένα κινείται

3. Τι πρέπει να αναφέρεις όταν καλείς το 112;

ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ, αριθμό ΤΡΑΥΜΑΤΙΩΝ και βασικούς ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ.

υπόδειξη: τρία στοιχεία χρειάζεται ο χειριστής

4. Πώς γίνεται ο έλεγχος του τραυματία;

ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ, εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.

υπόδειξη: τι δεν κάνεις

Στην επανάληψη ο μαθητής βλέπει μία ερώτηση τη φορά, χωρίς την απάντηση. Η υπόδειξη εμφανίζεται μόνο αν τη ζητήσει — και τότε η βαθμολογία μνήμης δεν μπορεί να ξεπεράσει τα τρία αστέρια.

ΤΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ

Λειτουργία. Η πρώτη πρόταση δηλώνει ρητά τρεις κατηγορίες και οι επόμενες τρεις τις αναπτύσσουν, μία-μία, με την ίδια σειρά. Αυτή η συμμετρία είναι το σήμα: η γνώση δεν είναι τρεις ξεχωριστές έννοιες, είναι μία δομή με τρία μέρη. Η κάρτα την αποδίδει όπως είναι — τρεις στήλες, τρία ερεθίσματα, μία εικόνα.

Συμπεριφορά. Εδώ φαίνεται η ρύθμιση κεφαλαία, εφαρμοσμένη και στα κλειδιά και στις σημειώσεις. Ο μαθητής επιλέγει αν θέλει κεφαλαία ή μικρά· με τα μικρά, Κάθε Λέξη Ξεκινά Με Κεφαλαίο. Τα κεφαλαία δουλεύουν καλά όταν οι σημειώσεις είναι τηλεγραφικές, όπως εδώ: λίγες λέξεις, γρήγορη σάρωση. Σε περιγραφικές σημειώσεις με πλήρεις προτάσεις, τα κεφαλαία θα κούραζαν την ανάγνωση.

Σχεδίαση. Ισχύει ό,τι και στη σύγκριση δύο εννοιών: κάθετες γραμμές ανάμεσα στις στήλες, καμία οριζόντια. Ο τίτλος είναι λίγο μεγαλύτερος από τα υπόλοιπα κεφαλαία της κάρτας — αρκετά ώστε να διαβαστεί πρώτος, όχι τόσο ώστε να τραβήξει την προσοχή από τα ερεθίσματα.

Έλεγχος: δηλώνει το κείμενο πραγματικά τρεις παράλληλες κατηγορίες, ή μαζεύτηκαν τρία άσχετα σημεία σε μια τριάδα επειδή έτυχε να είναι τρία;